Gök Ekin

Son dönem Rus Edebiyatı’nın önemli şahsiyetlerinden Viktor Pelevin’in Generation P, Babylon ve Homo Zapiens gibi farklı isimlerle basılan kitabı; üretim toplumundan tüketim toplumuna geçen Rus halkının hal-i pür melâlini, tamamen tercih değişkenliğini vurgulamak için olmasa da, Yevgeni Yevtuşenko’nun III. Reich futbol takımını 5-1 mağlup etmesini canlarıyla ödeyen Dinamo Kiev futbol takımı oyuncuları için kaleme aldığı Babi Yar adlı şiiri ile Vladimir İlyiç Lenin’in sentezlenmesinden oluşan bir karakter ile alımlandırmaya çalışıyor: Babilen Tatarski. Elbette bu isim SSCB’nin mevcut şartları düşünüldüğünde sahibini onurlandıracak bir isimdir, gel gelelim Glasnost koşulları göze alındığında Tatarski, isminin Babil kentinden kaynaklandığını söylemek zorunda kalacaktır.

Yazar Rusya’nın değişimi vurgulamak adına sadece Tatarski’nin geçirdiği zihinsel evrimi işlemekle yetiniyor. Perestroyka’dan önce kendisinin ileride reklam yazarı olacağı söylendiğinde müthiş şaşıracak olan başarısız şair Tatarski bir tesadüf sonucu reklam yazarı olur ve hatta sigara reklamları konusunda oldukça mesafe kat eder. Pelevin, SSCB dönemine ait kazanımları hızlı bir şekilde belleğinden silen Rus toplumunun televizyon ve reklam eliyle yeni bir topluma dönüştürülmesinden bahsediyor. Elbette bunu yaparken televizyon ya da reklamı kötüleme yöntemini seçmiyor. Hatta denilebilir ki kitap bir toplum eleştirisinden ziyade, zeka işlevini de barındıran gözlemlemlerden oluşuyor. Rus ideali ile diğer ideallerin birbirine geçtiği roman, reklam yazarlığı için iyi bir kaynak görevini de üstleniyor.

Arkadaşı Pugin’in ölümünden sonra Tatarski’ye okuması için verilen ve onun da başyapıt olarak nitelediği reklam metinlerinin bir tanesi şöyle:

Russia was always notorious for the gap between culture and civilization. Now there is no more culture. No more civilization. The only thing that remains is the gap. The way they see you. [Rusya, kültürü ve uygarlığı arasındaki boşlukla nam salmıştı. Artık kültür yok. Uygarlık yok. Geriye kalan tek şey gap. Sizi böyle görüyorlar.]

Gap’in Rusça’da boşluk anlamına geldiği aynı zamanda da meşhur bir mağaza zincirinin de adının olduğu notunu buraya da aktaralım. Homo Zapiens’de bir ouija tahtası vasıtası ile yazılan reklam metinleri ve Ernesto Che Guevara ağzından yazılmış uzun bir pasaj gibi ilginç noktalar da mevcut