Gök Ekin

Somut şiir ifadesindeki
Somutluk “kendilik” ifade ediyor.
[Adı üstünde somut: kendisi; söyleyebileceğin bir şey yok yani.]
Somut görseldir ama zahir değildir [yaygın olarak böyle düşünülse bile], görünen değildir; görsel olsa bile. Bütündür.
Somut som’luğu ifade eder; katışıksız, vehimsiz, kendisi, o.
Somut karaşındır; gece karası gibi keskin görüşe açar kendini. Som aydınlık somutun karanlığındadır. İçi dopdoludur ama ne ele verir kendini, ne göze[el gerektir,göz gerek].
Somut keskindir, inhirafa izin vermez.
Somut yekparedir. [Hem soyutluğu da mütehammildir.] Muhatabını da yekpare ister.
Somut apaçıktır ama açıklığı kesiftir; bir anlamı ifşa etmez, kesif açıklık içinde barınır bütünlük. Bu sebeple hiç bir davaya hizmet etmez.
[Hadi biraz şenlendirelim ortalığı, ve malzeme verelim millete] Somut şiir ifadesi, somutluk kelimesinin sözlük anlamına asla mugayir olmadan, hatta [yaygın kanaatin aksine] onun ifşa ettiği bir anlamla batıni bir şiirdir.
Bunları çoğaltabiliriz. Görsel şiir ifadesi bu imkanlılıkları taşımıyor gibi geliyor bana.

Görsel şiirle ilgili teorik ve eleştirel birikiminizi nasıl oluşturdunuz? İlgilenecek okura en az 5 kaynak kitap önerebilir misiniz?

Bu noktada Zinhar’ı[n birikimlerini, verimlerini...] en başta anmalıyım. Sonra okumalar ve uğraşlar tabii. İbn Arabi’den tevarüs ettiklerim çok belirleyici oldu, oluyor. Sonra şiirle ve teknikle ilgili Heidegger ve Derrida okumaları..Schuon ve Burckhardt’in İslam Sanatı üzerine yazıları..Merleau-Ponty okumaları..Bataille okumaları…

İbn Arabi, Harflerin ilmi
İbn Arabi, Füsusul Hikem
Heidegger, Teknik üzerine bir soruşturma
Heidegger, Sanat eserinin kökeni
Hasan Akay, Şiiri yeniden okumak
Zeynep Sayın, İmgenin pornografisi
Titus Burckhardt, İslam Sanatı Dil ve Anlam
Mehmet Yalçın, Şiirin Ortak Paydası/Şiir Bilime Giriş
Behçet Necatigil, Bile/Yazdı

————————–
** Çinliler “ Biz daha mahir ressamız, dediler. Rum halkı da dedi ki: “ Bizim maharetimiz daha üstündür.”
Padişah “Sizi imtihan edeceğim; bakalım hanginiz dâvasında haklı” dedi.
Çinlilerle Rum diyarı ressamları hazırlandılar; Rum diyarı ressamları ilimlerine daha vakıf kişilerdi.
Çin ressamları “ Bize bir hususi oda verin, bir oda da sizin olsun” dediler.
Kapıları karşı karşıya iki oda vardı. Bir tanesini Çin ressamlar aldı. Öbürünü de Rum ressamları.
Çinliler, padişahtan yüz türlü boya istediler. Yüce padişah bunun üzerine hazinesini açtı.
Çinlilere her sabah hazineden boyalar verilmekteydi.
Rum ressamları “ Pas gidermekten başka ne resim işe yarar, ne boya!” dediler.

Kapıyı kapatıp duvarı cilâlamaya başladılar. Gök gibi tertemiz, sâf ve berrak bir hale getirdiler.
İki yüz çeşit renge boyanmaktansa renksizlik daha iyi. Renk bulut gibidir. Renksizlikse ay.
Bulutta parlaklık ve ziya görürsen bil ki yıldızdan aydan ve güneştendir.
Çinli ressamlar işlerini bitirdiler. Hepsi de yaptıkları resimlerin güzelliğine sevinmekteydiler.
Padişah kapıdan içeri girip odadaki resimleri gördü. Hepsi akıldan, idrakten dışarı, fevkalâde güzel şeylerdi.
Ondan sonra Rum ressamlarının odasına gitti. Bir Rum ressamı, karşı odayı görmeye mâni olan perdeyi kaldırdı.
Öbür odada Çin ressamlarının yapmış oldukları resimlerle nakışlar, bu odanın cilâlanmış duvarına vurdu.
Orada ne varsa burada daha iyi göründü; resimlerin aksi, âdeta göz alıyordu.
Oğul Rum ressamları sofilerdir. Onların; ezberlenecek dersleri kitapları yoktur.
Ama gönüllerini adamakıllı cilâlamışlar, istekten, hırstan, hasislikten ve kinlerden arınmışlardır.
O aynanın sâflığı, berraklığı gönlün vasfıdır. Gönle hadsiz hesapsız suretler aksedebilir.
Gaybın suretsiz ve hudutsuz sureti, Musa’nın gönül aynası da parlamış, koynuna sokup çıkardığı elde görünmüştür.
O suret göğe, arşa, ferşe, denizlere, ta en yüce gökten, denizin dibindeki balığa kadar hiçbir şeye sığmaz.
Çünkü bütün bunların hududu, sayısı vardır. Halbuki gönül aynasının hududu yoktur.
Burada akıl, ya susar, yahut şaşırıp kalır. Sebebi de şu : Gönül mü Tanrı’dır, Tanrı mı gönül? [Mevlâna, Mesnevî].